Κατόπιν εορτής, το νέο νομοθετικό πλαίσιο για τη διαχείριση των αποβλήτων

Μια βδομάδα, όλη κι όλη, κράτησε η δημόσια διαβούλευση για την ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία δυο σημαντικών Οδηγιών (2018/851 και 2018/852) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, για την τροποποίηση της Οδηγίας 2008/98/ΕΚ περί αποβλήτων και της Οδηγίας 94/62/ΕΚ περί συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασιών, καθώς και για το πλαίσιο οργάνωσης του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και διατάξεις για τα πλαστικά προϊόντα.

Μέσα σε αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο, το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ κατέθεσε τα δικά του σχόλια και τις προτάσεις στα πιο βασικά, κατά τη γνώμη του, ζητήματα.

Σύμφωνα με το ΔΜ, η διαδικασία της ενσωμάτωσης γίνεται με σημαντική καθυστέρηση (η σχετική προθεσμία έληξε στις 5/7/2020) και ενώ, στο μεταξύ, η κυβέρνηση της ΝΔ έσπευσε να καταρτίσει και να επικυρώσει, στις 31/8/2020, ένα νέο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ), καταργώντας το προηγούμενο, που είχε εγκριθεί το Δεκέμβρη του 2015. Ως εκ τούτου, η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης έχει προκαταβολικά χάσει την αξία της, αφού:

• Γίνεται μέσα σε ένα ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο.

• Περιορίζεται από τη δεσμευτικότητα και την υποχρεωτικότητα της ενσωμάτωσης συγκεκριμένων ευρωπαϊκών πολιτικών.

• Έχει προηγηθεί, ανορθόδοξα, η έγκριση των πολιτικών διαχείρισης αποβλήτων -μέσω του ΕΣΔΑ και του ΕΣΕΚ-, που υποτίθεται ότι στηρίζονται (και) στις υπό ενσωμάτωση οδηγίες.

Η έγκριση του νέου ΕΣΔΑ σηματοδότησε την επιστροφή στο συγκεντρωτισμό, στις ιδιωτικοποιήσεις, στις σχέσεις «συμπάθειας» για τα σύμμεικτα, στη συγκρατημένη στάση απέναντι στην ανακύκλωση και, κυρίως, στην επαναφορά του μοντέλου της καύσης, που εντάχθηκε -με έμφαση- και στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), που κυρώθηκε στις 31/12/2019.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του σχολιασμού του ΔΜ, το οποίο μπορείτε να το κατεβάσετε (και) από εδώ.

Νόμος για την ανακύκλωση ή για την επιβολή της καύσης σκουπιδιών;

Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του σχεδίου νόμου του ΥΠΕΝ, που μόνο επιφανειακά στοχεύει στην ανακύκλωση, το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ κατέθεσε και δημοσιοποιεί τα σχόλιά του. 

Κεντρικό σημείο του κειμένου των σχολίων είναι η εκτίμηση πως η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία αποτελεί συνέχεια της έγκρισης του νέου εθνικού σχεδίου διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ), με το οποίο η κυβέρνηση της ΝΔ έσπευσε να καταργήσει αμέσως το ΕΣΔΑ του 2015, αλλάζοντας πλήρως τη φιλοσοφία του, ξαναγυρνώντας στο συγκεντρωτισμό, στις ιδιωτικοποιήσεις, στις σχέσεις «συμπάθειας» για τα σύμμεικτα, στη συγκρατημένη στάση απέναντι στην ανακύκλωση και, κυρίως, στην επαναφορά του μοντέλου της καύσης. Αφού πρώτα είχε φροντίσει να εντάξει -με έμφαση- την καύση απορριμματογενών υλικών στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), που κυρώθηκε στις 31/12/2019.

Μόνο κάτω από αυτήν τη σκοπιά μπορεί να αντιμετωπιστεί το, υπό διαβούλευση, σχέδιο νόμου, που επιχειρεί μια αντίστοιχη «τακτοποίηση» και στον τομέα της ανακύκλωσης, παρότι το έδαφος είναι, ήδη, «στρωμένο» από το ν. 4496/2017 της προηγούμενης κυβέρνησης. Η επίκληση της ενσωμάτωσης των οδηγιών 851 και 852 του 2018 (άραγε, γιατί όχι και της 850 για την ταφή;) αποδεικνύεται ένα καλό πρόσχημα για την παγίωση της κυριαρχίας των ιδιωτικών συστημάτων «εναλλακτικής» διαχείρισης συσκευασιών και για την επέκταση της λογικής της καύσης, εκτός από τα προϊόντα της επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων σε μονάδες μηχανικής επεξεργασίας και στα υπολείμματα των Κέντρων Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών (ΚΔΑΥ). Το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ, από το 2016, έχει επισημάνει αυτήν την επιδίωξη, αποκαλύπτοντας δημόσια την προσπάθεια της εταιρείας WATT ΑΕ να επανασυστήσει το καμένο ΚΔΑΥ στη Φυλή, ως μονάδα «διαλογής», που θα παράγει και καύσιμη πρώτη ύλη.

Υστερόγραφο

Με την ευκαιρία και παρότι δεν είναι θέμα προτεραιότητας αυτήν τη στιγμή, το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ θα ήθελε να βάλει στο τραπέζι του ενδο-κινηματικού προβληματισμού το γεγονός της αποφυγής στήριξης -ακόμη και της απαξίωσης, αν όχι της καταγγελίας- της πρότασης της αποκεντρωμένης διαχείρισης με έμφαση στην πρόληψη και στην προδιαλογή, από ένα καθόλου ευκαταφρόνητο κομμάτι του κόσμου των κινημάτων. Μιας συλλογικής, κινηματικής πρότασης που σε δύσκολες στιγμές λειτούργησε σαν ο βασικός αντίλογος στους κυβερνητικούς και εργολαβικούς σχεδιασμούς. Στερνή μου γνώση να σ’ είχα πρώτα;

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του σχολιασμού

Ακραία συντηρητική στροφή σηματοδοτεί το σχέδιο του νέου ΕΣΔΑ

Το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ κατέθεσε παρέμβαση στην, κατ’ όνομα, δημόσια διαβούλευση για το νέο εθνικό σχέδιο διαχείρισης αποβλήτων (ΕΣΔΑ), εξηγώντας στην εισαγωγή της ότι:

«Η παρούσα διαδικασία αποτελεί παρωδία διαβούλευσης και έχει επιλεγεί συνειδητά προκειμένου να μην υπάρξει ουσιαστικός διάλογος και κριτική στο σχέδιο του νέου ΕΣΔΑ. Επιβεβαιώνεται ότι οι κρίσιμες αποφάσεις έχουν, ήδη, ληφθεί, με αποτέλεσμα η διαδικασία της δημόσιας διαβούλευσης να έχει καθαρά προσχηματικό χαρακτήρα. Παρόλα αυτά, επιλέξαμε να καταθέσουμε αυτήν την παρέμβαση, για να μην αφήσουμε κανένα περιθώριο σε ισχυρισμούς του τύπου ότι δεν υπήρξε αντίλογος στις συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές, εστιάζοντας στη διαχείριση των αστικών αποβλήτων και -αναγκαστικά- με συνοπτικό τρόπο.»

Η γενική εκτίμηση είναι ότι το σχέδιο του νέου ΕΣΔΑ συνιστά ακραία συντηρητική στροφή, σε σχέση το υφιστάμενο ΕΣΔΑ, η μη υλοποίηση των στόχων του οποίου δεν οφείλεται στο περιεχόμενό του, αλλά στην πολιτική διαχείρισή του από την προηγούμενη και την τωρινή κυβέρνηση, φυσικά.

Η μη υλοποίηση των στόχων του ΕΣΔΑ αξιοποιείται από την κυβέρνηση της ΝΔ, όχι για να αναδείξει τα πραγματικά αίτια, αλλά για να πλήξει το περιεχόμενό του, καλλιεργώντας μια ακραία ρεβανσιστική πολιτική, εξόφθαλμα φιλική και εξυπηρετική στα εργολαβικά συμφέροντα, που λυμαίνονται τον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων. Ως βασικό επικοινωνιακό εργαλείο χρησιμοποιείται η υπόσχεση για ουσιαστικό περιορισμό της ταφής, με τέτοιο τρόπο μάλιστα, ώστε να γίνεται εύπεπτη η αποδοχή παρωχημένων και επικίνδυνων πρακτικών, όπως αυτές της καύσης.

Η γενική κατεύθυνση του σχεδίου του νέου ΕΣΔΑ, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΥΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ, αποτυπώνεται στις εξής επιλογές:

1.  Υιοθετείται ένα συντηρητικό και στατικό πλέγμα στόχων, ιδιαίτερα αν πάρουμε υπόψη ότι η υλοποίησή τους μετατίθεται από το 2020, στο 2030.

2.  Οι στόχοι γίνονται ελάχιστα πιο ελκυστικοί, μόνο με την εφαρμογή σεναρίων ενεργειακής αξιοποίησης - καύσης και μόνο ως προς το ποσοστό της ταφής.

3.  Επανέρχεται δριμύτερος ο συγκεντρωτισμός, με βαρύνοντα το ρόλο του αρμόδιου υπουργείου και των υπουργείων που σχετίζονται με τη διαχείριση των οικονομικών πόρων και των επενδύσεων. Οι τοπικές δράσεις, όσο και όπου θα αναπτύσσονται, θα είναι κάτω από τη «σκέπη» υπερτοπικών φορέων ή και των ίδιων των εργολάβων, απευθείας.

4.  Επιχειρείται η βίαιη και ταχεία ιδιωτικοποίηση των τμημάτων του τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων που για την ώρα διαχειρίζονται οι ΟΤΑ και οι διαδημοτικοί φορείς διαχείρισης.

5.  Στο καθαρά διαχειριστικό κομμάτι, η επίτευξη των στόχων του ΕΣΔΑ επιδιώκεται κυρίως μέσω της ανάπτυξης μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων αποβλήτων (ΜΕΑ) και ενός δικτύου μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης (συμπεριλαμβανομένων των τσιμεντοβιομηχανιών), που θα χρησιμοποιούν υπολείμματα επεξεργασίας αποβλήτων ή/και δευτερογενή καύσιμα. Ειδικότερα, προβλέπεται να λειτουργήσουν 3-4 μονάδες ενεργειακής αξιοποίησης για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας  και η κατασκευή αντίστοιχων μονάδων, εντός των ίδιων των ΜΕΑ, αν αυτό προκριθεί από τα οικεία ΠΕΣΔΑ ή/και τους οικείους ΦΟΔΣΑ. Με βάση όλα αυτά, η ενεργειακή αξιοποίηση αποτελεί βασικό εργαλείο του νέου ΕΣΔΑ.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της παρέμβασης, το οποίο βρίσκεται αναρτημένο σε αυτή τη διεύθυνση.

Απαράδεκτη ενέργεια του κ. Χατζηδάκη: σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το νέο ΕΣΔΑ, από 6/8 μέχρι 21/8

Το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ με επιστολή του στον υπουργό περιβάλλοντος κ. Χατζηδάκη χαρακτηρίζει απαράδεκτη την απόφαση  να  γίνει η δημόσια διαβούλευση σε ένα 15ημερο μέσα στον Αύγουστο και ζητά την αναβολή της διαβούλευσης προκειμένου να γίνει  ένας ουσιαστικός διάλογος όπως απαιτεί η σοβαρότητα του θέματος. Πιθανολογούμε πως η βιασύνη του υπουργού έχει να κάνει με την εισαγωγή της καύσης στο ΕΣΔΑ ενόψει των διαγωνισμών για τις νέες μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων (ΜΕΑ).  

Δημοσιεύουμε την επιστολή του ΔΥΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ στον υπουργό η οποία έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 77648/7664 ημερ. 7/8/2020